De blockchain wordt gezien als een van de meest transformerende technologieën van dit moment. Ik verken de mogelijkheden: wat is het precies en wat kun je ermee? 

Wat kun je ermee?

De blockchain-technologie biedt een oplossing voor talloze vragen die de snel globaliserende en digitaliserende wereld met zich meebrengt. De toepassingen zijn uiteenlopend en kunnen als volgt worden ingedeeld.

Lees hier: Hackaton: wat kunnen we nou echt met de blockchain? naar aanleiding van een hackaton waarin diverse toepassingen werden ontwikkeld.

Complexe samenwerking faciliteren

Wanneer je op reis gaat of iets koopt of energie opwekt en teruglevert aan het energienetwerk, werken er achter de schermen meerdere bedrijven naadloos met elkaar samen om deze diensten te leveren. Die samenwerking wordt door globalisering en digitalisering steeds complexer.

Om elkaar te kunnen vertrouwen willen organisaties dan precies kunnen bijhouden wat van wie is, wie verantwoordelijk is voor een bepaald proces, hoe de investeringskosten worden gedeeld en hoe de opbrengsten, geïnd bij de consument, worden verdeeld. Dat vraagt om talloze (micro-)onderhandelingen en transacties tussen organisaties.

De blockchain maakt samenwerking tussen organisaties eenvoudiger, transparanter en veiliger, onder andere door deze te automatiseren en beveiligen en zo vertrouwen te organiseren.

Verwacht wordt dat in de toekomst op machines, apparaten en andere ‘things’ onderling (geautomatiseerd) kunnen samenwerken en onderhandelen over voorwaarden, financiële transacties en data. Denk aan een slimme koelkast die zelf voorraden aanvult, een elektrische auto die onderhandelt wanneer het stroomtarief laag is en dan pas oplaadt of een slim horloge dat gezondheidsinformatie registreert en al dan niet deelt met artsen en behandelaars.

Voorbeelden van toepassingen:

  • bankwezen: veilige geldtransacties, alternatieve geldsystemen zoals de Bitcoin, microbetalingen.
  • digitale handelsplatformen: afhandelen van transacties, controleren van eigendommen en rechten; denk ook aan piraterij: controleren van auteursrechten en oorsprong van de content.
  • gezondheidszorg: het beveiligen van gezondheidsdata en behouden van privacy: precies bepalen wie welke gecombineerde gezondheidsdata mogen bekijken. Het bedrijf Gem ontwikkelde een platform op blockchain en werkt samen met Philips. Het bedrijf Guardtime bewaart inmiddels een miljoen patiëntendossiers van burgers uit Estland.
  • Een overheid die controleert of aan voorwaarden voor een vergunning of subsidie is voldaan of een afdelingshoofd die eerst zijn toestemming moet hebben gegeven voor een transactie door kan gaan.
  • energie en internet of things: apparaten die onderling onderhandelen wanneer en hoeveel stroom ze mogen gebruiken en wat daarvoor betaald moet worden.
  • ‘eerlijke’ reputatiesystemen in de deeleconomie waarbij precies wordt bijgehouden wie welke bijdrage levert en navenant krijgt uitbetaald of moet betalen. Bedrijf: LaSooz.
  • veiligheidsystemen voor bijvoorbeeld zelfrijdende auto’s die betrouwbaarheid controleren en een uitgebreide checklist aflopen voordat de auto een actie verricht.

Democratisering en autonome organisaties

De blockchain faciliteert ook hele nieuwe organisatievormen zoals platformen, zwermen (autonomous decentralized cooperatives) en plug&play-organisaties.

De blockchain kan gebruikt worden om de toetredingsdrempel voor het gebruik van producten en diensten drastisch te verlagen en te zorgen dat ‘iedereen’ kan meedoen. Dit levert nieuwe manieren op waarmee de ‘wisdom of crowds’ kan worden gebruikt. Lees bijvoorbeeld mijn artikel over het gebruik van de blockchain bij het voorspellen van de toekomst (prediction markets).

Echtheidscertificaten, identificatie en gecontroleerde distributie

Internet en digitalisering hebben ertoe geleid dat digitale producten zoals content, geld en certificaten eindeloos kunnen worden gekopieerd en verspreid. Dit heeft gezorgd voor een groei aan online piraterij en vervalsingen. Met de blockchain wordt het mogelijk om weer controle te krijgen over de verspreiding doordat originelen (dus de content, virtuele bankbiljetten, contracten en certificaten) geïdentificeerd kunnen worden en precies kan worden bijgehouden bij wie ze op welk moment in zijn bezit heeft. Ook kun je zo aantonen dat je bent wie je zegt te zijn.

De blockchain geeft controle over de distributie van digitale producten en diensten. Het maakt het mogelijk om identiteit en eigenaarschap te controleren en bewaken.

Voorbeelden:

  • echtheidscertificaten om zwarte handel, valsmunterij of piraterij te voorkomen bijv. handel in goud, zilver en diamanten. Bedrijf: Everledger. Of eerlijke concertkaartjes: GUTS.
  • digitale handelsplatformen: afhandelen van transacties, controleren van eigendommen en rechten; denk ook aan piraterij: controleren van auteursrechten en oorsprong van de content.
  • authenticatie en autorisatie: een beveiligde digitale identiteit waarmee je online kunt aantonen dat jij het bent: de overheid van Estland gebruikt het voor alle digitale overheidsdiensten als DigID, veilig digital stemmen met Follow My Vote; systemen die controleren of een peer-review eerlijk is.

Hoe het werkt

De blockchain is een technologie waarmee gecontroleerde ‘transacties’ kunnen worden gedaan tussen twee of meerdere partijen (zonder tussenkomst van een intermediair).

  • Transacties kunnen allerlei vormen hebben: fysieke en online aan- of verkopen, het uitwisselen van gegevens tussen twee computers, het uitbrengen van een stem of waardering.
  • Bij elke transactie kunnen voorwaarden worden afgesproken waaronder een transactie mag plaatsvinden (‘smart contracts’), bijvoorbeeld pas als iemand betaald heeft of iemand autorisatie heeft (bijv. een arts die medische gegevens mag inzien, een boekhouder die moet controleren, een overheid die moet goedkeuren of aan voorwaarden is voldaan).

Een gedistribueerd grootboek

Alle transacties in het netwerk worden bijgehouden in een en hetzelfde digitale register, een grootboek (‘ledger’). Hiermee kan het eigendom, de echtheid en de betrouwbaarheid van een transactie tussen twee of meer partijen worden gecontroleerd. Zo kan ook voorkomen worden dat bijvoorbeeld geld twee keer wordt uitgegeven.

Grootboeken zijn al zo oud als de geschiedenis maar waren, zelfs nadat ze gedigitaliseerd waren, altijd in handen van één centrale autoriteit: een bank, een overheid, of een andere speciale intermediair of vertrouwenspersoon.

Met de blockchain-technologie wordt het mogelijk om het grootboek gedistribueerd te bewaren (bij de BitCoin zijn dat er miljoenen) , op vele plekken tegelijkertijd binnen een netwerk van deelnemers. Dit kan een netwerk van bedrijven zijn in een supply chain bijvoorbeeld, of een financieel systeem (de banken) maar het kan ook een openbaar grootboek zijn dat voor iedereen toegankelijk is (zoals de bekende Bitcoin).

Alle partijen in het netwerk zijn verantwoordelijk voor de integriteit van de data en moeten goedkeuring geven aan transacties. Zij maken afspraken over de voorwaarden waaronder het gezamenlijke grootboek wordt beheerd.

Het register wordt bewaard op meerdere computers die bij elke transactie onderling controles uitvoeren, waardoor frauderen uiterst moeilijk is. Ook blijft het systeem overeind als enkele computers zouden uitvallen (door een aardbeving, bombardement, stroomstoring, etc.) wat het in potentie heel robuust maakt.

Het gedistribueerde grootboek vervangt dus de controlerende rol van centrale intermediairs als banken. Velen noemen het daarom een ‘trust machine’.

Lees hier mijn artikel dat de mogelijkheden nuanceert en een brede visie op vertrouwen geeft.

Waarom het ‘blockchain’ heet

Nieuwe transacties worden bijgeschreven in het bestaande grootboek. Dat gebeurt in door een blokje (‘block’) toe te voegen aan het digitale grootboek, waarin een pakketje nieuwe transacties, na controle en autorisatie, zijn versleuteld. Het grootboek bestaat is technisch dus een keten van blokjes (een ‘block-chain’) die steeds langer wordt. Het duurt even voordat mutaties zijn doorgevoerd: het verpakken van meerdere transacties, het beveiligen (encryptie) ervan, het controleren ervan (toetsen of er toestemming is, of iedereen echt en eerlijk is) en het zorgen dat alle kopieën aangepast zijn, kost tijd.

De kopieën worden steeds geüpdatet zodra er nieuwe goedgekeurde transacties hebben plaatsgevonden. Net zoals bestanden in je Dropbox voortdurend worden gesynchroniseerd tussen al je apparaten wat ervoor zorgt dat je als gebruiker de beleving hebt dat er één bestand in de cloud is opgeslagen.

Betrouwbaar en veilig?

De verdeling van het grootboek over heel veel verschillende computers draagt bij aan de betrouwbaarheid en veiligheid: het is lastig voor één partij om het boek te vervalsen of om het aan te vallen (hacken, neerhalen) omdat er niet een centraal grootboek is maar er zijn vele blokjes en meerdere kopieën in omloop die als controle dienen.

Toepassingen

De mogelijkheden zijn talrijk en groeien met de dag. Zeker in combinatie met de opkomende ontwikkeling van gedeelde digitale infrastructuren tussen spelers in een ecosysteem en encryptie-technologie.

Een greep uit de mogelijkheden:

Lees hier mijn artikel over het gebruik van de blockchain bij het voorspellen van de toekomst (prediction markets).

Lees hier: Hackaton: wat kunnen we nou echt met de blockchain? naar aanleiding van een hackatonw aarin diverse toepassingen werden ontwikkeld.

Aandachtspunten

De blockchain-technologie heeft net als elke technologie zijn beperkingen. Bovendien vraagt de manier waarop partijen deze inzetten de aandacht. Zeker als niet alle partijen evenveel inspraak hebben gehad in de voorwaarden die in de blockchain worden verwerkt.

De integriteit van de blockchain is alleen gegarandeerd als alle gebruikers de transacties op de blockchain controleren, en als ten minste de helft van die gebruikers (lees: computers) eerlijk is.

Het coderen van de transacties kost behoorlijk wat rekenkracht, tijd en stroom. Tijdens dit zogeheten ‘minen’ worden nieuwe munten gecreëerd waarmee de ‘miners’ beloond worden voor hun inspanning. Het is op dit moment allerminst duurzaam. Miners werken samen in mining pools. De grootste twee mining pools van Bitcoin zitten in China en hebben de meerderheid en zouden de macht over de Bitcoin kunnen overnemen. Zo’n 70% van de Bitcoin zit momenteel in China waardoor de Chinese overheid in theorie invloed zou kunnen uitoefenen op de munt (een vergelijkbare discussie speelde bij de gebruikersdata  van Europese burgers op de Amerikaanse cloudcomputers).

Zie ook een interview met mij bij 1Vandaag over de kwetsbaarheid.

Bitcointransacties zijn niet gegarandeerd anoniem. De blockchain is in het geval van de Bitcoin publiek. Transacties kunnen getraceerd worden en daarmee kan alsnog de identiteit van de eigenaar worden achterhaald.

De technologie is momenteel nog relatief traag. Bijvoorbeeld de blockchain van Bitcoin kan maximaal ca. 7 transacties per seconde verwerken, terwijl banken en creditcardmaatschappijen al snel 1,000 tot 2,000 zoveel transacties verwerken. Bovendien kan het systeem 10 minuten tot een uur duren voor de transacties in het hele netwerk zijn verwerkt. Met elke transactie wordt de blockchain groter. Dat vraagt opslagcapaciteit en kan ook de snelheid aantasten.

Meer centrale macht

Hoewel het grootboek via de technologie gedecentraliseerd wordt opgeslagen, is het grootboek zelf een vorm van (centrale) macht. Dankzij de blockchain wordt het veel eenvoudiger om met een grootboek te gaan werken en dus om centrale macht uit te oefenen over de ‘transacties’ die binnen het netwerk plaatsvinden en bijvoorbeeld bepalen wat burgers of consumenten wel of niet mogen. Vandaar dat de interesse in de blockchain bij controlerende partijen zoals overheden (bijv. belasting betalen), auteursrechtenorganisaties (nieuwe vormen van rechtenbeheer op liedjes en filmpjes) en controllers (goedkeuring voor financiële transacties onder voorwaarden vooraf inprogrammeren) groot is.

Credits afbeelding: CC-BY: BTC Keychain

3 gedachtes over “Impact van de block chain

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s