Ik volg al langere tijd de ontwikkelingen in deze branche en de nabijgelegen werelden van boeken, muziek en film. Omdat deze wereld in allerlei opzichten voorop loopt is ze extra interessant. Op deze pagina vind je mijn recente inzichten en een verwijzing naar mijn artikelen over de wereld van de uitgeverijen, journalistiek en nieuws.

De mediawereld is in verandering

De afgelopen decennia is de wereld van nieuws en media ingrijpend veranderd door digitalisering. Traditioneel had elke vorm van content zijn eigen distributiekanaal en technologie: fysieke infrastructuur (koper, coax, frequentiespectrum), medium (tv, radio, telefonie) of drager (boek, cd, dvd). Daarmee konden uitgevers grote controle houden over de distributie en het verdienmodel.

Inmiddels zijn de verschillende kanalen geconvergeerd en is internet uitgegroeid tot het universele distributiemedium voor alle vormen van content. Daardoor is de macht van uitgevers en ‘titels’ afgenomen: er is nieuwe concurrentie tussen verschillende media ontstaan.

Er is ook concurrentie bij gekomen van gratis aanbod dat zich via sociale media razendsnel verspreid en gedistribueerd kan worden via peer-to-peernetwerken buiten de uitgeverijen, zenders of titels om. Het gevolg: teruglopende verkoop, abonnees en reclame-inkomsten hebben geleid tot kleinere redacties, meer freelance journalisten en het stopzetten van vele titels.

Uitgeefplatformen en nieuwe verdienmodellen

De eens zo machtige uitgeverijen verliezen steeds meer macht aan opkomende uitgeef-platformen. Talloze nieuwkomers zoals Blendle en eLinea zoeken hier ook in Nederland hun weg. De sociale netwerken Facebook en Twitter hebben eveneens hun oog laten vallen op nieuws. Zij hebben sterke troeven in handen: ze hebben veel gebruikers aan boord. Ze ontwikkelen nieuwe verdienmodellen voor uitgevers, journalisten en adverteerders en stellen gereedschappen beschikbaar waarmee publiceren eenvoudiger wordt. Tegelijkertijd ontwikkelen ze zich hiermee steeds meer tot een concurrent voor uitgeverijen. Een typische dynamiek in de wereld van digitalisering en platformen.

Uitgeverijen hebben nieuwe initiatieven lange tijd gedwarsboomd. Nu steunen ze voorzichtig nieuwe initiatieven, maar krijgen deze wel voldoende ruimte om te innoveren in een richting die consumenten aanspreekt? Mogen ze de bestaande uitingen, distributiekanalen en verdienmodellen kannibaliseren en ontwrichten? Wat valt er te leren uit de muziek- en filmwereld met spelers als Spotify en Netflix?

Onafhankelijke journalistiek?

Redacties van kranten en tijdschriften zijn onder druk van dalende verkopen en abonnees uitgedund. Journalisten zijn steeds vaker freelancers die voor verschillende opdrachtgevers werken en die naarstig op zoek zijn naar een nieuwe verdienmodel.

Slechts enkele ster-journalisten zijn populair genoeg om hun inkomen met de verkoop van artikelen en boeken te verdienen. Anderen worden dagvoorzitter of proberen via crowdfunding per project geld op te halen. Sommige media zijn gered door weldoeners als Jeff Bezos (kocht The Washington Post) en Mike Bloomberg (kocht Businessweek). Veel media komen rond van ‘branded content’ (zoals Buzzfeed), artikelen gesponsord door bedrijven dus.

Het is een grote uitdaging om onafhankelijk en kritisch te blijven. Is er nog wel genoeg ruimte voor een onafhankelijke journalistiek die kritisch de politiek en het bedrijfsleven kan volgen?

Meer over de rol van journalistiek in relatie tot de politiek en de opkomst van sociale media in mijn boek ‘Veel gekwetter, weinig wol’.

Data-journalistiek

De kritische en controlerende rol van de journalistiek is ook belangrijk in een digitaliserende wereld die steeds meer beheerst wordt door data en de interpretatie ervan. Dit levert een hele nieuwe tak van data-journalistiek op. Hoe kunnen kritische burgers en journalisten in staat blijven om de groeiende datastromen kritisch te blijven controleren en bevragen?

Foto typemachine: Uwe Kuhn, Licentie: CC:BY-SA