In dit toekomstbeeld wordt beschreven hoe co-creatie en zelforganisatie van burgers er in de toekomst uit kunnen gaan zien tegen het decor van de intelligente stad.

Het toekomstbeeld Democratie wordt beschreven in hoofdstuk 5 van het boek ‘Samen slimmer. Hoe de ‘wisdom of crowds’ onze samenleving zal veranderen’. Op deze website vind je achtergrondmateriaal.

Democratie en de stad van 2030Participatie?

Internet en sociale media hebben een enorme invloed op de manier waarop burgers en overheden zich tot elkaar verhouden. Er zijn nieuwe mogelijkheden bij gekomen om burgers meer te betrekken bij de ontwikkeling van beleid en meningsvorming in de politiek. Tegelijkertijd worden daarmee nieuwe verwachtingen gecreëerd over de invloed en inspraak die burgers hebben. Ook verliezen overheden en politici een deel van hun gezag en invloed, bestaande komen instituties onder druk te staan.

Nieuwe technologische ontwikkelingen op het gebied van 3d-printing, ontwerptechnieken en sensoren zullen de middelen en mogelijkheden waarmee burgers zelf informatie kunnen verzamelen, kennis te ontwikkelen, producten en diensten kunnen maken en zichzelf kunnen organiseren in de toekomst verder vergroten. Er wordt ook wel gesproken van ‘citizen science’.

Daarnaast zien we ook de opkomst van intelligente steden (‘smart cities’) die uitgerust zijn met sensoren, camera’s en beeldschermen. Grote bedrijven als IBM en Siemens rollen het concept van ‘smart cities’ uit als controlekamer voor bestuurders van steden. Gemeenten experimenteren voorzichtig met het openstellen van hun data aan bedrijven en burgers. Hoe zouden deze ontwikkelingen kunnen bijdragen aan de participatie van burgers in de stad? Hoe zou de overheid een platform kunnen zijn, net zoals Facebook, waarop bedrijvigheid kan ontstaan en burgers prettiger met elkaar kunnen samenwerken en samenleven?

Onze moderne democratie lijkt steeds verder af te zijn komen staan van de burger. De burgers herkent zich steeds minder in de politieke partijen en is steeds vaker zwevend, als hij al gaat stemmen. Tegelijkertijd leiden sociale media ertoe dat politiek steeds meer geregeerd wordt door hapklare brokken, one-liners en het voeden van onderbuikgevoelens. De wijsheid lijkt steeds vaker zoek.

Ingrediënten voor een slimme samenleving

Het ontwerp van de intelligente stad

In de ontwikkelde toekomstvisies hebben we geprobeerd om een alternatief beeld neer te zetten en te laten zien hoe deze steden een omgeving kunnen zijn waarin burgers kunnen participeren en bijdragen aan de besluitvorming. Steden die uitnodigen tot zelforganisatie, in plaats hun burgers continu te bespioneren. Dat vraagt niet alleen een omgeving die registreert maar ook een die kan reageren, zich kan aanpassen (via de architectuur, de beeldschermen, de verlichting, het geluid) aan het publiek dat zich erin bevindt. Hoe zouden deze slimme steden  het gezamenlijke ontwerpproces (co-creatie) van Nederland er dan uit zien en welke besluitvormingsprocessen passen daarbij? De stad wordt ‘interface’ die de interactie tussen burgers en burgers met overheden verzorgt.

Tijdens mijn toekomstverkenning heb ik samen met studenten vier ontwerpen gemaakt voor de toekomstige participatieve stad. Lees hier meer over deze onderzoeken en ontwerpen.

Co-creatie van maatschappelijke thema’s

Door samen te werken kunnen burgers maatschappelijke vraagstukken aanpakken. Nu leggen we vaak de verantwoordelijkheid neer bij de overheid. We zouden echter veel meer samen kunnen doen. Dat vraagt veel plannen, coördineren en bij elkaar brengen van taken en mensen, maar daar zou de technologie ons bij kunnen helpen. Technologie die in de toekomst steeds krachtiger wordt. Het zou ook ons werk en privé die al steeds meer verweven zijn geraakt meer te combineren met onze passies. Dus muziekles geven in de klas bij je zoontje, en ‘s middags weer in een vergadering.

Op de pagina’s Co-creatie onderwijs en Co-creatie veiligheid vind je een uitwerking van toekomstbeelden van cocreatie in deze twee maatschappelijke domeinen. 

Verder lezen

Lees ook de blogs die ik over democratie, de slimme stad en sociale media schreef.

Mijn artikel over ‘Redesigning the government’ in Second Sight.