Slimme steden ofwel ‘smart cities’ schieten als paddenstoelen uit de grond. In veel smart city scenario’s staat de technologie centraal maar de menselijke en bestuurlijke kant zullen minstens zo belangrijk zijn. Hoe kunnen slimme steden slim gebruik maken van de energie en innovatiekracht van burgers? Hoe zien bestuur en participatie van de slimme stad eruit? En hoe kan een overheid dit besturen? Met die vragen houd ik me al vele jaren bezig.

Digitalisering van de leefomgeving

Sensoren in en op gebouwen, smartphones en andere objecten geven een steeds rijker, bijna live, beeld van de processen die zich in de stad afspelen. De continue datastroom vormt als het ware een nieuwe informatielaag over de fysieke stad heen. Deze maakt het mogelijk de stad slimmer te besturen.

Smart city AmsterdamEr worden nieuwe, digitale infrastructuren uitgerold op het gebied van energie, mobiliteit, data en bouwen. Deze infrastructuren raken bovendien steeds meer met elkaar verweven. Bij alle netwerken speelt data een cruciale rol om het beheer en gebruik slimmer te maken. Energie en mobiliteit komen samen rond voertuigen. Rond domotica en energiebeheer van gebouwen worden nieuwe platformen gebouwd die onze huizen slimmer en energiezuiniger kan maken. Lees meer over deze ontwikkelingen in‘Meer grip op de leefomgeving?

Cocreating the smart city

Democratie en de stad van 2030Dankzij de nieuwe netwerktechnologie kunnen burgers op een nieuwe manier participeren in het bestuur van hun stad: door een rol te spelen in de cocreatie van publieke diensten als veiligheid en zorg bijvoorbeeld, door met elkaar samen te werken en door gezamenlijke besluitvorming.

In het toekomstbeeld ‘Cocreating the city’ wordt zichtbaare gemaakt hoe dit er in de toekomst uit zou kunnen zien. Download hier het toekomstbeeld ‘Samen creeren en beslissen in de slimme stad’.

De stad wordt steeds meer een omgeving waarin ook relatief kleinschalige productie (zoals urban farming) kan plaatsvinden.

Meer sturing?

Drie visies op de toekomst van de stad variërend van weinig tot veel burgerparticipatie:

smart_cities_3visions_mk

Een totalitaire staat?

Dat er ook een keerzijde is aan de slimme stad, beschreef ik in het onderstaande essay. Hierin benoem ik de toenemende controle die overheden krijgen met de uitrol van slimme steden en hoe we ook zouden kunnen kiezen voor een alternatief ontwerp dat ons in staat stelt om spontaner en ‘speelser’ met elkaar samen te werken.

De intelligente omgeving: aanjager van gewenst gedrag?

Toerisme in de stad: lees hier mijn toekomstvisie

Bestuurlijke vernieuwing, ambtenaren nieuwe stijl

Slimme steden vragen ook om slimme burgers die in staat zijn om informatie over hun omgeving te verzamelen en op basis daarvan initiatieven te ontplooien en zelf diensten te produceren. Bovendien kunnen zij zo overheden en bedrijven kritisch blijven controleren en bevragen. Burgers die zelf meten, produceren, maken, kritisch controleren. Citizen science.

Een nieuwe overheidsrol vraagt ook een andere houding en werkwijze van de ambtenaren. Op allerlei plaatsen binnen de overheid hebben zij al geëxperimenteerd met nieuwe vormen van samenwerking met burgers en bedrijven. In de essaybundel ‘Publieke Pioniers’ vind je verhalen van deze ambtenaren: waar liepen ze tegenaan en wat kregen ze voor elkaar binnen de organisaties waar ze werkzaam waren? En hoe kan de bestuurlijke top doen om pionierende ambtenaren de ruimte te geven zodat de overheid kan leren en experimenteren met haar nieuwe rol?

Rdam, DH Groen

Smart citizens

In het project Smart Citizen ontwikkelt ook hardware, goedkope sensoren met apps, waarmee burgers zelf de kwaliteit van hun leefomgeving kunnen meten en zo kunnen participeren in de beleidsvorming. Dit past in een rij initiatieven zoals Geluidsnet rond Schiphol en het netwerk Bevingmeter in Groningen waar burgers zelf de aardbevingen meten, en Vangstenregistratie dat inzicht geeft in de visstanden. Deze meer directe vormen van participatie creëren een nieuwe dynamiek in de beleidsvorming en besluitvorming in de stad. Burgers kunnen niet alleen door te stemmen of door hun mening te geven bijdragen maar ook actief meehelpen.

Burgers als sensoren bijvoorbeeld om luchtkwaliteit te meten. Maar ook ingezet bij rampen zoals in Japan, meten radioactiviteit. Ushahidi. Meer in Samen slimmer.

Sharing cities: deeleconomie in de stad

De deeleconomie heeft veel lokale vormen.

Toekomst van de retail

Productie en landbouw in de stad

 

Verder lezen

Meer van mijn artikelen kun je lezen op de pagina’s onder deze pagina.