In vrijwel alle maatschappelijke domeinen zijn data de rode draad voor nieuwe innovaties: door informatie-uitwisseling tussen verschillende spelers in verschillende domeinen kunnen nieuwe producten en diensten ontwikkeld worden die zorg beter en goedkoper maken, onderwijs verbeteren en de samenleving veiliger maken.

Door te leren van platformbedrijven, kan de overheid efficiënter werken, meer gebruik maken van de inbreng van burgers en andere partijen faciliteren om met nieuwe innovaties te komen. Dit is de overheid als platform.

Daarnaast vraagt de platformeconomie om een nieuwe visie op regulering: oude instrumenten zoals mededinging en eigendomsrechten verliezen hun kracht of krijgen ongewenste bijeffecten.

Digitalisering brengt de vraag met zich mee hoe het publieke domein, en de rol van de overheid hierbij, moet worden vormgegeven in het digitale.

De overheid als platform (government as a platform)

Hoe kan de overheid haar taken beter en efficiënter uitvoeren door optimaal gebruik te maken van de kracht van platformen, enerzijds door regulering van bestaande platformen en door zelf platformprincipes in te zetten zoals Google, Uber en Facebook die hanteren?

Hoe kan het platformdenken toegepast worden op de overheid, wat kan die ervan leren? Bijvoorbeeld door burgers en bedrijven te faciliteren, een basis bieden en gereedschappen beschikbaar stellen.

Een belangrijk onderdeel is ook het omgaan met data. Met open data hebben sommige overheden al een eerste stap gezet maar een meer uitgewerkte visie is gewenst. Bovendien brengt dit talloze nieuwe uitdagingen met zich mee. Diverse nationale en regionale overheden hebben inmiddels experimenten gedaan met het openbaar maken van publieke data. Via ‘hackatons’ en ‘app contests’ zijn toepassingen ontwikkeld op basis van die data (‘apps for democracy‘).

De toenemende technische mogelijkheden maken bovendien dat uit data nieuwe verbanden en patronen kunnen worden gehaald die de nationale veiligheid of privacy van burgers kunnen aantasten. Daarnaast is de vraag hoeveel transparantie bevorderlijk is voor een goed functionerende democratie waarbij achterkamertjes ook hun functie hebben.

Lees meer over hoe de overheid zelf een platform kan worden:

Regulering van platformen (governance of platforms)

Enerzijds is er de vraag hoe de overheid de ontwikkelingen rond platformen in goede banen kan leiden bijvoorbeeld door het reguleren van marktmacht, het hervormen van de arbeidsmarkt en aandacht voor publieke waarden die in het gedrang kunnen komen door de opkomst van platformen.

Platformen kunnen ook aanleiding geven om overheidsregulering te verminderen. Zou zou regulering van de taxidienstverlening (via taximeter, standplaatsen, vergunningen) vervangen kunnen worden door zelfregulering door reputatiesystemen op platformen waarbij consumenten en chauffeurs elkaar beoordelen (governance by platforms). De overheid zou dan vooral moeten toezien op reputatiesystemen, beoordelingen en matchingsalogoritmen die platformen hanteren en of deelnemers daarin een eerlijke positie kunnen verwerven.

Lees meer over regulering van platformen door overheden: