Wat is het?

Kunstmatige intelligentie (KI ofwel AI: Artificial Intelligence) zorgt ervoor dat computers worden steeds slimmer en menselijker worden: ze kunnen patronen te ontdekken in grote hoeveelheden data, begrijpen menselijke taal en emoties, kunnen leren en beredeneren en zelfs een vorm van creativiteit hebben.

De menselijke robot is misschien wel de meest tastbare representatie van deze kunstmatige intelligentie. Of de virtuele Samantha uit de film ‘Her’ (2013) op wie de hoofdrolspeler verliefd wordt en een computer die ook gevoelens kent en muziek kan maken en gedichten kan componeren.

Kunstmatige intelligentie is niet altijd direct zichtbaar aan de buitenkant, maar veel vaker ingebed in systemen en software die er merkbaar slimmer van wordt. Zo snapt je smartphone wat je bedoelt, kan afspraken in je agenda zetten en bij het typen kan hij beter voorspellen welk woord je bedoelt. Google’s software kan uit eenvoudige tekeningen herkennen wat wordt afgebeeld: een huis, een hond of een taart. Slimme productierobots kunnen eenvoudige handelingen afkijken van hun menselijke collega’s maar ook variëren in handelingen als de omstandigheden veranderen.

Kunstmatige intelligentie gaat geheel nieuwe inzichten en kennis opleveren die we nu nog niet goed kunnen overzien. Zo kan KI artsen en andere experts helpen betere beslissingen te nemen.

Praten met je computer

Meest zichtbaar op dit moment zijn de spraakassistenten die we terug zien in onze smartphones en homepods: je kunt praten tegen je computer. De nieuwste iPhone X van eind 2017 kan inmiddels gezichtsuitdrukkingen herkennen. Ook de spraakherkenning wordt steeds beter. Zo hebben alle grote fabrikanten een eigen spraakassistent geïntroduceerd: Siri (Apple), Cortana (Microsoft), Alexa (Amazon), Bixby (Samsung), Google Assistent.

Steeds slimmer

Kunstmatige intelligentie wordt steeds geavanceerder. Op dit moment is zogeheten ‘machine learning’ het meest gangbaar: computers ontdekken patronen, doen voorspellingen en aanbevelingen doordat ze gevoed worden met grote hoeveelheden data.

De volgende stap is ‘deep learning’: hier ontwikkelt de computer een soort brein (neuraal netwerk) gebaseerd op eerdere ervaringen waarmee het complexere taken en nog ruwere data kan verwerken, door te werken met meerdere lagen. Het kan een hypothese vormen over een mogelijk verband tussen bepaalde factoren en deze ook toetsen (verifiëren). Dit zorgt ervoor dat een computer op basis van wat het geleerd heeft, bijvoorbeeld hoe een kat eruitziet, zelf op een nieuwe foto een kat kan herkennen. Dit is wat de supercomputers van Google DeepMind, IBM Watson en Cray (met investeringen van Microsoft en Samsung).

Singulariteit

De computer wordt langzaam steeds slimmer dan de mens. Zo won de supercomputer van IBM, Watson in 2011 het televisiespelletje Jeopardy van menselijke spelers. DeepMind, de supercomputer van Google, versloeg in 2017 de wereldkampioen speler van het bordspel ‘Go’ een vele malen complexere opgave dan schaken. Computers worden ook beter dan artsen in het herkennen van aandoeningen in medische foto’s en scans. De eerste digitale secretaresse is ook al geïntroduceerd, ze heet Amelia.

Het is wachten tot de computers veel slimmer worden dan wij mensen. Dit is aangekondigd als de singulariteit. Sommigen verwachten dat dit rond 2030 zal gebeuren. Zie ook het thema ‘De mens van de toekomst |toekomst van de mens’.

Nieuwe platformenstrijd

De supercomputers van IBM, Google en Amazon zijn niet zozeer te koop maar als dienst beschikbaar via de cloud. De kunstmatige intelligentie als platform dus. Download hier een analyse van de ontwikkelingen rond chatbots en intelligent agents en de nieuwe platformenstrijd.

Maatschappelijke zorgen over AI

Er zijn ook zorgen over de impact van kunstmatige intelligentie. Zou zouden vele banen kunnen verdwijnen en overgenomen worden door computers. En wat als de kunstmatige intelligentie slimmer wordt dan wijzelf en oncontroleerbaar? Zit er nog een uit-knop op?

Wijsheid?

Kunstmatige intelligentie helpt verbanden en patronen te herkennen, bijvoorbeeld in het opsporen van een crimineel of het voorspellen van een tsunami. Het wordt nu al gebruikt om bijvoorbeeld verkiezingsuitslagen te voorspellen op basis van sociale media.

data-wijsheid piramideIntelligentie is het vermogen om logisch te kunnen denken en verbanden te kunnen ontdekken. Intelligentie draagt ertoe bij dat data context krijgt en dat de mens uit vele bronnen van informatie kennis kan destilleren en wijsheid kan ontwikkelen.
Vaak wordt hierbij de volgende ladder gebruikt waarbij naar boven toe de intelligentie toeneemt.

  • Wijsheid [wat zou er kunnen gebeuren?] een hogere vorm van inzicht in de ervaringswerkelijkheid die niet voortkomt uit de aangereikte informatie en aangeleerde kennis maar uit (levens)ervaring. Intuïtie kan hierbij een belangrijke rol spelen.
  • Kennis [wat is er nu aan de hand?] het kunnen duiden van informatie mede op basis van ervaring of opleiding. Hier gaat het niet alleen om weten- schappelijke kennis maar ook om praktische ervaring, ook wel ‘tacit knowledge’ genoemd.
  • Informatie [waarom gebeurde het?] data die van context, betekenis of relevantie is voorzien, patronen uit data.
  • Data [wat gebeurt er?] geanalyseerde signalen en prikkels die via sensoren of zintuigen tot ons komen.

 

 

Lees meer over wijsheid uit data bij Wisdom of crowds

Photo by Alex Knight on Unsplash