Innovatie speelt een belangrijke rol bij vooruitgang en economische groei, bij verbetering van de productiviteit en het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken zoals duurzaamheid, gezondheid en veiligheid. In mijn werk onderzoek ik de relevante nieuwe ontwikkelingen zoals digitalisering, globalisering en de circulaire economie.

Ik geef duiding aan de invloed die deze ontwikkelingen hebben op de manier waarop innovatie wordt georganiseerd, hoe de machtsverhoudingen tussen spelers in het innovatieproces erdoor veranderen, de opkomst van platformen en de deeleconomie, hoe de betrokkenheid van eindgebruikers toeneemt.

Lees hier mijn actuele artikelen over innovatie, platformen en de deeleconomie

Ik adviseer organisaties hoe zij kunnen inspelen op deze nieuwe ontwikkelingen en er hun voordeel mee kunnen doen, welke strategieën ze kunnen toepassen en nieuwe verdienmodellen. En ik adviseer overheden hoe ze innovatie kunnen stimuleren en hoe het uiteindelijk ook invloed heeft op het eigen werk.

Digitale disruptie

Door digitalisering en globalisering is de manier waarop innovatieprocessen georganiseerd zijn ingrijpend aan het veranderen. Het leidt tot nieuwe samenwerkingsvormen, nieuwe innovatienetwerken in digitale ecosystemen en nieuwe verdienmodellen. Markten convergeren. Hierbij worden bestaande spelers en ketens worden uitgedaagd of voorbij gestreefd.

Exponentiële technologieën

Bepaalde technologieën ontwikkelen zich zelfs exponentieel, dat wil zeggen dat in enkele jaren tijd de kosten met een factor tien of meer dalen terwijl de prestaties met eenzelfde factor toenemen. Het bekendste voorbeeld is de rekenkracht van computers: het aantal schakelingen op een computerchip is de afgelopen decennia exponentieel gegroeid volgens de Wet van Moore. Voor het zelfde geld verdubbelde de rekenkracht elke  18 maanden.

Robotisering

Verdergaande automatisering, in de vorm van toenemende robotisering zal naar verwachting een grote impact gaan hebben op de werkgelegenheid van de toekomst. Hoe dit er precies uit zal gaan zien weet nog niemand precies. Robotisering kan ervoor zorgen dat een deel van de maakindustrie terug kan keren naar het Westen, zij het wel met gemiddeld genomen minder productiemedewerkers.

Tegelijkertijd zal kunstmatige intelligentie ertoe leiden dat bepaalde beroepen overbodig worden. Met name in de hoek van boekhouding, controllers en administratie kunnen grote slagen gemaakt worden als boekhouding verregaande geautomatiseerd wordt, zoals de opkomst van XBRL en BIM (lees mijn artikel hierover).

Sociale innovatie

Consumenten en gebruikers worden directer betrokken in het innovatieproces, ze worden al dan niet zelf producent, aanbieder van een product of dienst of evalueren via gebruikersdata en beoordeling de kwaliteit van producten en diensten die geleverd worden. Sociale aspecten van innovatie worden daarmee ook belangrijker: de manier waarop het innovatieproces of de keten is ingericht (procesinnovatie) en het centraal stellen van de eindgebruiker.

Ik nam deel aan diverse experts groups waarin we sociale/maatschappelijke innovatieprojecten ontwikkelden en bespraken met opdrachtgevers als gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen.

Living labs

Innovatie vindt steeds minder plaats in gesloten onderzoekslaboratoria van grote bedrijven met duizenden bollebozen en ontwerpers, maar in levende laboratoria in de stad, met grote interactie tussen onderzoekers, ontwerpers, IT’ers en eindgebruikers, consumenten, kleine ondernemers en overheden. Lees meer in ‘living labs’.

Innovatie 2030Co-creatie van innovatie

Samenwerkende consumenten kunnen flexibeler en sneller opereren en kennen als geen ander hun eigen wensen en behoeften. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor bedrijven met hun onderzoekslaboratoria? Hoe zouden overheden en bedrijven meer gebruik kunnen maken van fanatieke doehetzelvers en betrokken burgers?

Dit komt tot leven in het volgende toekomstbeeld. Download hier het Toekomstbeeld innovatie-2030.

De platform revolutie

De kracht van platformen coverIn mijn boek ‘De kracht van platformen’ leg ik de principes van de platformeconomie bloot en analyseer ik de bijbehorende bedrijfsstrategieën van bedrijven als Apple, Google, Kickstarter, Autodesk en Monsanto en hun successen. De concurrentie tussen bedrijven verschuift zich van producten en diensten naar platformen en bijbehorende ecosystemen. Bedrijven als Apple en Google hebben daarmee de telecommarkt op hun kop gezet, innovaties versneld en marktleiderschap naar zich toe getrokken (met verliezers als Nokia, Blackberry en Microsoft).

Het boek laat zien hoe de dynamiek waarin de ICT-wereld altijd voorop gelopen heeft (en meest recent de mobiele appasotres) zich razendsnel uitbreid naar nieuwe sectoren, geholpen door toenemende digitalisering en nieuwe digitale technologieën zoals 3D-printing, cryptocurrencies, genetica, bioinformatica, kunstmatige intelligentie en robotica.

Plug&play-organisatie

Plugandplay - cover 3DIn ‘De plug&play-organisatie’ ga ik weer een stap verder en laat ik zien hoe organisaties bouwstenen kunnen ontwikkelen en de eerste stappen kunnen zetten op weg naar een wendbare en adaptieve organisatie die een winnaar kan worden in de digitale revolutie.

Het gaat hierbij in eerste instantie om een nieuwe mindset waarbij je gericht bent op samenwerking en digitale gereedschappen ontwikkelt om die samenwerking met anderen te vergemakkelijken.

Lees als voorproefje: Winnende strategieën in het digitale tijdperk: de plug&play-organisatie

Drie belangrijke stappen bij het opstarten van een platform zijn:

  1. word ‘plug and play’ (en ontwikkel een API)
  2. schaal op (overwin het kip-of-ei-probleem en groei daarna exponentieel)
  3. evolueer en onderhoud (breid het platform uit, absorbeer functies, snoei dood hout, pas strategie aan aan de markt).

Deze plug&play-strategie is in vele domeinen toepasbaar, zie bijvoorbeeld:

Naar een nieuw innovatiebeleid

brabantadvies-visiedocumentAl deze ontwikkelingen hebben ook grote invloed op het innovatiebeleid van overheden.

Voor de provincie Noord-Brabant ontwikkelde ik een visiedocument ‘De volgende stap in het innovatiebeleid’ waarin de ontwikkelingen op het gebied van innovatie beschrijf en de implicaties voor het beleid van de provincie. Hier zien we de opkomst van sociale innovatie, living labs als de omgeving waar innovaties tot bloei kunnen komen en van de quadruple helix samenwerking tussen bedrijven, overheden, kennisinstellingen en burgers.

Voor overheden betekent dit meer sturen op hoofdlijnen, maatschappelijke doelstellingen en outcome van innovatieprojecten dan de huidige input/output-financiering waarbij vooral gekeken wordt naar academische kennisontwikkeling en patenten.

Platformen kunnen belangrijke structuren zijn waar omheen stakeholders uit de quadruple helix zich kunnen organiseren rond een maatschappelijke thema, een kerncompetentie (bijv. enabling technologie) of een digitale infrastructuur (bijv. energiegrids).

Daarnaast zal de overheid goed moeten toezien op de toenemende machtsconcentraties in bepaalde domeinen, o.a. door de toegankelijkheid van platformen te bewaken zoals via ‘netneutraliteit. Lees: Netneutraliteit en de essentiële toegang tot platformen