Innovatie speelt een belangrijke rol bij vooruitgang en economische groei, bij verbetering van de productiviteit en het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken zoals duurzaamheid, gezondheid en veiligheid. In mijn werk onderzoek ik de relevante nieuwe ontwikkelingen zoals digitalisering, globalisering en de circulaire economie.

Ik geef duiding aan de invloed die deze ontwikkelingen hebben op de manier waarop innovatie wordt georganiseerd, hoe de machtsverhoudingen tussen spelers in het innovatieproces erdoor veranderen, de opkomst van platformen en de deeleconomie, hoe de betrokkenheid van eindgebruikers toeneemt.

Ik adviseer organisaties hoe zij kunnen inspelen op deze nieuwe ontwikkelingen en er hun voordeel mee kunnen doen, welke strategieën ze kunnen toepassen en nieuwe verdienmodellen. En ik adviseer overheden hoe ze innovatie kunnen stimuleren en hoe het uiteindelijk ook invloed heeft op het eigen werk.

Digitale disruptie

Door digitalisering en globalisering is de manier waarop innovatieprocessen georganiseerd zijn ingrijpend aan het veranderen. Het leidt tot nieuwe samenwerkingsvormen, nieuwe innovatienetwerken in digitale ecosystemen en nieuwe verdienmodellen. Markten convergeren. Hierbij worden bestaande spelers en ketens worden uitgedaagd of voorbij gestreefd.

Exponentiële technologieën

Bepaalde technologieën ontwikkelen zich zelfs exponentieel, dat wil zeggen dat in enkele jaren tijd de kosten met een factor tien of meer dalen terwijl de prestaties met eenzelfde factor toenemen. Het bekendste voorbeeld is de rekenkracht van computers: het aantal schakelingen op een computerchip is de afgelopen decennia exponentieel gegroeid volgens de Wet van Moore. Voor het zelfde geld verdubbelde de rekenkracht elke 18 maanden.

Robotisering

Verdergaande automatisering, in de vorm van toenemende robotisering zal naar verwachting een grote impact gaan hebben op de werkgelegenheid van de toekomst. Hoe dit er precies uit zal gaan zien weet nog niemand precies. Robotisering kan ervoor zorgen dat een deel van de maakindustrie terug kan keren naar het Westen, zij het wel met gemiddeld genomen minder productiemedewerkers.

Tegelijkertijd zal kunstmatige intelligentie ertoe leiden dat bepaalde beroepen overbodig worden. Met name in de hoek van boekhouding, controllers en administratie kunnen grote slagen gemaakt worden als boekhouding verregaande geautomatiseerd wordt, zoals de opkomst van XBRL en BIM (lees mijn artikel hierover).

Sociale innovatie

Consumenten en gebruikers worden directer betrokken in het innovatieproces, ze worden al dan niet zelf producent, aanbieder van een product of dienst of evalueren via gebruikersdata en beoordeling de kwaliteit van producten en diensten die geleverd worden. Sociale aspecten van innovatie worden daarmee ook belangrijker: de manier waarop het innovatieproces of de keten is ingericht (procesinnovatie) en het centraal stellen van de eindgebruiker.

Ik nam deel aan diverse experts groups waarin we sociale/maatschappelijke innovatieprojecten ontwikkelden en bespraken met opdrachtgevers als gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen.

Living labs

Innovatie vindt steeds minder plaats in gesloten onderzoekslaboratoria van grote bedrijven met duizenden bollebozen en ontwerpers, maar in levende laboratoria in de stad, met grote interactie tussen onderzoekers, ontwerpers, IT’ers en eindgebruikers, consumenten, kleine ondernemers en overheden. Lees meer in ‘living labs’.

Innovatie 2030Co-creatie van innovatie

Samenwerkende consumenten kunnen flexibeler en sneller opereren en kennen als geen ander hun eigen wensen en behoeften. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor bedrijven met hun onderzoekslaboratoria? Hoe zouden overheden en bedrijven meer gebruik kunnen maken van fanatieke doehetzelvers en betrokken burgers? Hier ligt de basis voor de deeleconomie en de participatiemaatschappij.

Dit komt tot leven in het volgende toekomstbeeld. Download hier het Toekomstbeeld innovatie-2030.

De platform revolutie

Door digitalisering gaan organisaties meer samenwerken en taken onderling herverdelen. Ze bouwen en coördineren deze samenwerking op platformen. We zien nieuwe vormen van open innovatie waarbij bedrijven hun producten en diensten open maken voor andere om er nieuwe toepassingen (applicaties, ‘apps’) op te ontwikkelen. De appstores zijn hier goede voorbeelden van.

Lees hier meer over platformen en de platformeconomie.

De kracht van platformen coverIn mijn boek ‘De kracht van platformen’ leg ik de principes van de platformeconomie bloot en analyseer ik de bijbehorende bedrijfsstrategieën van bedrijven als Apple, Google, Kickstarter, Autodesk en Monsanto en hun successen.

De concurrentie tussen bedrijven verschuift zich van producten en diensten naar platformen en bijbehorende ecosystemen. Bedrijven als Apple en Google hebben daarmee de telecommarkt op hun kop gezet, innovaties versneld en marktleiderschap naar zich toe getrokken (met verliezers als Nokia, Blackberry en Microsoft).

Het boek laat zien hoe de dynamiek waarin de ICT-wereld altijd voorop gelopen heeft (en meest recent de mobiele appasotres) zich razendsnel uitbreid naar nieuwe sectoren, geholpen door toenemende digitalisering en nieuwe digitale technologieën zoals 3D-printing, cryptocurrencies, genetica, bioinformatica, kunstmatige intelligentie en robotica.

De plug&play-organisatie: digital reinvention

De digitalisering heeft ook grote invloed op de manier waarop organisaties en waardeketens worden ingericht. Organisaties specialiseren zichzelf en bieden hun competenties aan via digitale bouwstenen die als plugins kunnen worden geïmplementeerd of als bouwblokjes in elkaar kunnen worden geplugd tot waardeketens. Deze bouwstenen worden steeds universeler omdat door digitalisering diensten in alle sectoren op dezelfde manier worden voortgebracht en gedistribueerd. Diverse IT-bedrijven zoals Google, Facebook en Amazon hebben zichzelf zo vrijwel onmisbaar gemaakt.

Plugandplay - cover 3DIn mijn boek ‘De plug&play-organisatie’ laat ik zien hoe organisaties zelf bouwstenen kunnen ontwikkelen en een wendbare en adaptieve organisatie kunnen worden die succesvol kan zijn in de digitale wereld.

Het gaat hierbij in eerste instantie om een nieuwe mindset waarbij je gericht bent op samenwerking en digitale gereedschappen ontwikkelt om die samenwerking met anderen te vergemakkelijken.

Lees meer over de impact van digitalisering op diverse sectoren in:

Naar een nieuw innovatiebeleid

brabantadvies-visiedocumentAl deze ontwikkelingen hebben ook grote invloed op het innovatiebeleid van overheden.

Voor de provincie Noord-Brabant ontwikkelde ik een visiedocument ‘De volgende stap in het innovatiebeleid’ waarin de ontwikkelingen op het gebied van innovatie beschrijf en de implicaties voor het beleid van de provincie.

Hier zien we de opkomst van sociale innovatie, living labs als de omgeving waar innovaties tot bloei kunnen komen en van de quadruple helix samenwerking tussen bedrijven, overheden, kennisinstellingen en burgers. Meer over living labs lees je hier.

Voor overheden betekent dit meer sturen op hoofdlijnen, maatschappelijke doelstellingen en outcome van innovatieprojecten dan de huidige input/output-financiering waarbij vooral gekeken wordt naar academische kennisontwikkeling en patenten.

Platformen kunnen belangrijke structuren zijn waar omheen stakeholders uit de quadruple helix zich kunnen organiseren rond een maatschappelijke thema, een kerncompetentie (bijv. enabling technologie) of een digitale infrastructuur (bijv. energiegrids).

Daarnaast zal de overheid goed moeten toezien op de toenemende machtsconcentraties in bepaalde domeinen, o.a. door de toegankelijkheid van platformen te bewaken zoals via ‘netneutraliteit. Lees: Netneutraliteit en de essentiële toegang tot platformen