Digitalisering heeft een grote impact op de structuur van organisaties en hoe ze samenwerken met andere. Je zou kunnen spreken van een digitale disruptie: organisatiestructuren veranderen wezenlijk, markten worden getransformeerd en verdienmodellen veranderen.

Ik onderzoek de effecten van de digitale disruptie en adviseer organisaties hoe ze hier op kunnen inspelen. Zo ontwikkelde ik onder andere de Masterclass ‘De plug&play-organisatie’. Neem voor meer informatie of advies op maat contact met me op.

De impact van digitalisering

De impact is momenteel zo groot omdat digitalisering op meerdere fronten tegelijk ingrijpt op organisaties. Het ‘knippen’ en ‘plakken’ en het hergebruiken van onderdelen, nieuwe functies toevoegen met software: door verregaande automatisering wordt dit ook mogelijk met organisatie-onderdelen. Dit heeft grote gevolgen voor waardeketens, toeleveren en uitbesteden en de structuur van sectoren.

Digitalisering: alles wordt data, software en apps

Steeds meer bedrijfsprocessen maken gebruik van computers (rekenkracht), het internet en gegevensopslag en verwerking in de ‘cloud’. Via ingebedde software en met sensoren kan gemeten worden hoe bedrijfsprocessen ervoor staan, hoe productief iemand is, hoeveel er verkocht is en waarschijnlijk gaat worden, waar consumenten naar kijken of op klikken, hoe een product gebruikt wordt.

De digitale infrastructuur van het internet is een platform geworden voor de levering van vele diensten. Neem de vele webshops of de digitale verspreiding van nieuws, boeken, muziek en film. Alles is een toepassing geworden die draait op het internet, in onze webbrowser of als een app op onze mobiele apparaten.

Software is eating the world: producten en diensten worden digitale toepassingen op een gedeelde hardware, denk aan smartphones en data-clouds.

Een nieuwe golf van digitale technologieën is in aantocht waaronder 3D-printing, zonnepanelen, gentechnologie en bio-informatica die maakt dat steeds meer producten en diensten modulair worden opgebouwd uit dezelfde basis bouwstenen en met verschillende configuraties en software die zorgt voor functionaliteit. Nog meer producten zullen ‘apps’ worden die gebruikmaken van generieke hardware en infrastructuren. De software kan voortdurend worden geüpdatet en daarmee nieuwe functies toevoegen aan een apparaat. Zo kreeg de Tesla in een nacht de mogelijkheid om autonoom te rijden.

Lees ook: Leve de vierde Industriële Revolutie! over onder andere Industrie 4.0 / Smart Industry / Industrial internet, een aanduiding voor de digitalisering in de maakindustrie en hightech-systemen.

Automatisering van samenwerking

Steeds meer processen en procedures in organisaties worden gedigitaliseerd en geautomatiseerd. Dit wordt mogelijk doordat procedures, protocollen en technologieën steeds explicieter worden beschreven en worden gestandaardiseerd. Lees onder andere mijn artikel over de opkomst van standaarden als XBRL voor administraties en BIM bij het ontwerp van gebouwen.

Buiten = binnen: samenwerking tussen interne afdelingen en partners wordt gelijkwaardig

Protocollen en standaarden maakt samenwerking tussen verschillende afdelingen efficiënter en naadloos, evenals de samenwerking met andere organisaties. Met de blockchain-technologie wordt de samenwerking nog verdergaand geautomatiseerd. Ook andere afspraken, contracten en controles (authenticatie, kredietwaardigheid e.d.) worden hierin geautomatiseerd. Lees hier meer over de blockchain.

Je baas wordt een algoritme

Door kunstmatige intelligentie krijgt automatisering een nieuwe impuls: ook herhalende cognitieve taken zoals het administreren en controleren van boekhoudingen, het communiceren (zoals klantenservice) en produceren worden steeds verdergaand geautomatiseerd. En digitale assistente of secretaresse of een ‘samenwerkingsrobot’ zullen in de nabije toekomst heel normaal zijn. Meer hierover kun je lezen bij het thema ‘Kunstmatige intelligentie’.

De organisatie van de toekomst heeft als uitdaging om het maximale te halen uit de samenwerking van mensen en technologie: collectieve intelligentie. Dit vraagt ook nieuwe vaardigheden van managers of wordt onze baas een algoritme (zoals Uber taxichauffeurs verbindt aan klanten)? Lees: Leiding geven aan API’s. Hoe doe je dat?

Digitale strategieën voor organisaties

Digitalisering biedt nieuwe kansen voor organisaties: de manier waarop ze producten en diensten aanbieden en hoe waardeketens worden ingericht. In plaats van starre waardeketens zien we steeds meer flexibele samenwerkingsverbanden in ecosystemen van spelers die aanvullende processen aanbieden.

In mijn boek ‘De plug&play-organisatie’ laat ik zien hoe organisaties zelf bouwstenen kunnen ontwikkelen en een wendbare en adaptieve organisatie kunnen worden die succesvol kan zijn in de digitale wereld. Hieronder kort enkele principes hieruit.

Ontwikkel API’s: de plugins van organisaties

Organisaties specialiseren zichzelf nog meer dan tevoren in waar ze echt goed in zijn. Deze competenties en expertise bieden ze aan in de vorm van digitale bouwstenen die als plugins kunnen worden geïmplementeerd. Deze bouwstenen worden ook wel API’s genoemd, application programming interfaces, omdat de processen en diensten bovenop deze API’s worden geprogrammeerd. API’s zijn stukjes technologie waar aan de ene kant  data ingaan en na een bepaalde bewerking weer data uitkomen die kunnen worden gebruikt in de volgende processtap.

Lees verder: Hoe manage je organisaties door de digitale disruptie?

Werk samen via platformen

Door digitalisering kunnen organisaties taken onderling herverdelen en gebruik maken van een gedeelde, gemeenschappelijke hardware, software of infrastructuur: een platform. Voorbeelden zijn Funda voor makelaars en de marktplaats van Flora Holland voor de sierteelt. Ook zien we nieuwe vormen van open innovatie waarbij bedrijven hun producten en diensten open maken voor andere om er nieuwe toepassingen (applicaties, ‘apps’) op te ontwikkelen. De appstores van Apple en Google zijn hier goede voorbeelden van.

De concurrentie tussen bedrijven verschuift zich van producten en diensten naar platformen en bijbehorende ecosystemen.

Platformen zijn de organisatievormen van de toekomst, ze overstijgen de individuele organisaties.

In mijn boek ‘De kracht van platformen’ leg ik de principes van de platformeconomie bloot en analyseer ik de bijbehorende bedrijfsstrategieën van bedrijven als Apple, Google, Kickstarter, Autodesk en Monsanto en hun successen. Lees hier meer over platformen en de platformeconomie.

Word plug&play

Door gebruik te maken van digitale technologieën en bedrijfsstrategieën te baseren op API’s en platformen, worden organisaties wendbaar en adaptief. Ze kunnen gemakkelijk inpluggen op de processen van andere organisaties door dezelfde taal te spreken (de protocollen van API’s, de contracten in blockchains). Tegelijkertijd maken ze het gemakkelijk om bij hun in te pluggen: andere spelers kunnen nieuwe toepassingen ontwikkelen met de producten en processen.

Overleef de digitale disruptie door plug&play te worden: wendbaar en adaptief.

Zo kunnen nieuwe markten worden ontsloten en kan uitgeprobeerd worden welke nieuwe innovaties kansrijk zijn. Zie het als een USB-kabel/poort die overal in past, waar u vroeger nog met verschillende kabels zat, en een aparte voor stroom, en vaak nog drivers moest installeren voordat de communictie werkte. Lees ook: Winnende strategieën in het digitale tijdperk: de plug&play-organisatie

Meer weten en leren hoe u succesvol kunt omgaan met de digitalisering? Neem contact op en vraag een Masterclass op maat aan.

Naar een nieuw innovatiebeleid

Al deze ontwikkelingen hebben ook grote invloed op het innovatiebeleid van overheden. Dit is vaak gericht op het stimuleren van onderzoek en ontwikkeling en op het versterken van sectoren. Digitalisering gaat over deze grenzen heen.

Van mededinging naar toegang en netneutraliteit

Digitalisering heeft geleid tot de vorming van nieuwe machtsconcentraties: slechts een handvol spelers, Apple, Google (Alfabet), Facebook, Amazon en Microsoft domineren de digitale wereld van data. Ze worden al de ‘Frightful Five’ genoemd. Het reguleren van platformen met traditionele mededinging is vrijwel onmogelijk omdat markten niet meer af te bakenen zijn doordat ze door digitalisering steeds meer vermengd raken. Een andere aanpak is nodig. Lees mijn adviezen: 

Van R&D-stimulering naar ecosystemen

Voor de provincie Noord-Brabant ontwikkelde ik een visiedocument ‘De volgende stap in het innovatiebeleid’ waarin de ontwikkelingen op het gebied van innovatie beschrijf en de implicaties voor het beleid van de provincie.

Hier zien we de opkomst van sociale innovatie, living labs als de omgeving waar innovaties tot bloei kunnen komen en van de quadruple helix samenwerking tussen bedrijven, overheden, kennisinstellingen en burgers. Meer over living labs lees je hier.

Voor overheden betekent dit meer sturen op hoofdlijnen, maatschappelijke doelstellingen en outcome van innovatieprojecten dan de huidige input/output-financiering waarbij vooral gekeken wordt naar academische kennisontwikkeling en patenten.

Platformen kunnen belangrijke structuren zijn waar omheen stakeholders uit de quadruple helix zich kunnen organiseren rond een maatschappelijke thema, een kerncompetentie (bijv. enabling technologie) of een digitale infrastructuur (bijv. energiegrids).