Nokia is HERE to stay

Toen Nokia zijn mobiele-telefonie-afdeling in 2013 verkocht aan Microsoft, leek het bedrijf ten dode opgeschreven, of op zijn minst de weg kwijt te zijn. Met de introductie van HERE Maps in de Apple App Store vorige week, laat Nokia zien dat het klaar is voor de nieuwe strijd op het gebied van mobiliteitsdiensten en intelligente voertuigen. Een strategische strijd die gevoerd wordt tussen platformen.

Deze blogpost is een vervolg op mijn eerdere blog over Nokia als verliezer in de platformenstrijd.

Update 15 april 2015: Nokia neemt Alcatel-Lucent over.
Update 3 augustus 2015: Nokia verkoopt kaartendivisie HERE Maps aan een consortium van Duitse automakers: Audi, BMW en Daimler.

Het roer om

De verkoop van de telefonie-afdeling was voor Nokia enerzijds een aderlating, maar tegelijkertijd ook een verlossing van het juk van Windows Mobile waar Nokia door de innige samenwerking met Microsoft onder gebukt ging. Nokia kreeg door de verkoop de handen vrij om vol verder te bouwen aan zijn positie op het gebied van intelligente voertuigen en logistieke diensten.

Nokia zette groot in op navigatie toen het in 2007 het bedrijf NAVTEQ kocht, een marktleider op het gebied van digitale kaarten en routeplanners en de grote concurrent van TeleAtlas, dat kort ervoor was overgenomen door TomTom. Nokia bracht al eerder digitale kaarten voor smartphones uit, maar het bedrijf haalde die in 2013 weer uit de appstores omdat het ontevreden was over de gebruikerservaring van de apps. De afgelopen jaren werkte Nokia aan de verbetering van de apps en richtte het zich steeds meer op de leidende mobiele platformen Android (Google) en iOS (Apple). Bovendien bouwde het de eigen ontwikkeling voor het veel kleinere platform Windows Phone (Microsoft) verder af.

Een sterke troef van Nokia is dat het bij zijn apps gratis offline kaarten aanbiedt, waar bij de kaarten-apps van Apple en Google een internetverbinding nodig is. Kaarten gratis weggeven? Dat klinkt als een typische platformstrategie. (Het aantal gebruikers is namelijk cruciaal voor het succes van het platform)

Bouwen aan een sterk platform

De laatste jaren wordt de nieuwe koers van Nokia steeds zichtbaarder. Mede door de overname van NAVTEQ heeft het een sterke positie op de zakelijke markt: het levert licenties op kaarten (aan Garmin en Microsoft) en ingebouwde navigatie aan autofabrikanten (zoals Mercedes) en diensten aan logistieke bedrijven zoals FedEx, Oracle en Amazon. Samen met Mercedes werkt het aan zelfrijdende voertuigen. Door contacten met overheidsdiensten beschikt het over uitgebreide professionele verkeersgegevens en openbaar vervoersdata. Daarmee lijkt Nokia sterk op TomTom en heeft het een voorsprong ten opzichte van Google en Apple.

Als onderdeel van het versterken van het eigen navigatieplatform (voorheen bekend als Ovi), zette Nokia de volgende belangrijke en leerzame stappen.

Nokia introduceerde het HERE-platform in 2013 door ontwikkelgereedschappen (API, SDK) beschikbaar te stellen waarmee derden toepassingen en diensten kunnen ontwikkelen op het platform. Zo krijgen derden onder andere de mogelijkheid om de navigatiesoftware te laten communiceren met de interne (logistieke) bedrijfsprocessen. De mogelijkheden en ondersteuning die Nokia daarbij biedt, gaan veel verder dan die van Google.

Vervolgens lanceerde Nokia in 2014 het Connected Car Fund, een investeringsfonds van 100 miljoen dollar gericht op veelbelovende bedrijven die auto-technologie en mobiliteitsdiensten ontwikkelen. Hiermee wil Nokia het ecosysteem van het HERE-platform verder uitbouwen en versterken.

En een echte platformaanbieder heeft natuurlijk ook eigen ‘apps’ op zijn eigen platform. Daarom kocht Nokia in 2014 de app Desti, een persoonlijke reisplanner die geavanceerd kan zoeken in kaarten en andere gegevens en met spraak bestuurd kan worden. Desti, ontwikkeld door bedrijf dat ook het door Apple gekochte Siri ontwikkelde, kan zelfstandig een route plannen en een echte reisgids zijn.

Daarnaast werkt Nokia nauw samen met Samsung, dat maar al te graag aan de wurggreep van Android wil ontkomen, aan navigatietoepassingen in wearables zoals een slim sporthorloge (Samsung Gear) en een VR-bril waarmee je door 3D-kaarten kunt ‘lopen’ en online gegevens kunt zien terwijl je rondkijkt (augmented reality).

Een impressie van de virtual reality-navigatie van Samsung Gear en HERE. Bron: HERE.com
Een impressie van de virtual reality-navigatie van Samsung Gear en HERE. Bron: HERE.com

Door de lancering van de gratis consumentenapps voor Android en iOS vergroot Nokia nu in één klap zijn bereik en potentiële gebruikersbestand met vele miljoenen gebruikers. Op dit vlak hebben Google en Apple nu nog een voorsprong. Het grotere aantal gebruikers maakt het platform aantrekkelijker voor de ontwikkelaars van toepassingen en diensten op het HERE-platform. Bovendien kan Nokia door de gebruikers (en de anonieme gebruikersdata die zij terugsturen) zijn kaarten en de verkeersinformatie verbeteren. We zien vaker dat bedrijven een platformstrategie hanteren waarbij ze zowel de zakelijke en professionele kant bedienen als zich verbinden met consumenten en gebruikersgroepen. Meer hierover kun je lezen in het boek De kracht van platformen.

Opgeteld zien we dus dat Nokia op allerlei fronten bouwt aan zijn platform en daarmee een serieuze concurrent is van de platformen van Google (Android Car) en Apple (CarPlay), zeker wat betreft de zakelijke markt. Nokia zit daarmee in een markt waar ook TomTom een sterke positie heeft en wil groeien. TomTom verzette net als Nokia de afgelopen jaren zijn bakens van hardware en kaarten naar diensten. Zo kocht TomTom onder andere Fleetlogic, een bedrijf gespecialiseerd in ritregistratie, vlootmanagement, rijstijlanalyse voor de zakelijke markt.

De strijd tussen platformen, wat doet TomTom?

Google, Apple, Nokia en TomTom zetten voor de komende jaren allemaal vol in op zelfrijdende auto’s en mobiliteitsdiensten. Zij smeden daartoe diverse samenwerkingsverbanden met autofabrikanten, logistieke bedrijven en softwarebedrijven (zoals SAP en Oracle). De strijd zal hard worden. Uiteindelijk zullen hier net als in andere omgevingen slechts enkele platformen winnaars zijn en levensvatbaar. Schaal is daarbij cruciaal.

In die strijd hebben Nokia en TomTom sterke troeven in handen, maar ze hebben een achterstand ten opzichte van Google en Apple als het gaat om consumentengebruik. Het is interessant om te zien of Nokia zijn positie in de consumentenmarkt kan verbeteren nu het zijn kaartenapps gratis heeft gemaakt. Gaat TomTom dit voorbeeld volgen en tegelijkertijd zijn ontwikkelomgeving verder openen voor derden?

Met hun sterke naam op het gebied van betrouwbaarheid en zakelijke dienstverlening kunnen TomTom en Nokia het Apple en Google nog behoorlijk lastig maken. Als zij het roer nu radicaal omgooien en hun consumentenapps gratis maken, kunnen we voorlopig met zekerheid zeggen: TomTom en Nokia are HERE to stay.

Update 15 april 2015

Op 15 april 2015 werd bekend dat Nokia de netwerkleverancier Alcatel-Lucent overneemt voor 15,6 miljard euro. Daarmee wordt het marktleider op het gebied van netwerkapparatuur en diensten, nog voor Ericsson en Huawei. Nokia is dus weer helemaal terug. Deze overname betekent wel dat Nokia waarschijnlijk zijn divisie HERE Maps zal verkopen. Taxi-app Uber zou interesse hebben. Uber zou dan in één keer toegang krijgen tot miljoenen zakelijke gebruikers en consumenten en een populair interface bezitten in het ecosysteem van mobiele diensten. In 2014 genereerde HERE Maps een omzet van bijna 1 miljard euro.

Update 3 augustus 2015

Bekend is geworden dat een consortium van de drie grote Duitse autofabrikanten, Audi, BMW en Mercedes, de kaartenafdeling HERE Maps zal overnemen van Nokia. Logisch gezien de ontwikkelingen zoals geschetst in het bovenstaande artikel. Een deal met dit consortium zou TomTom, dat nu levert aan o.a. Volkswagen en BMW, verder op achterstand kunnen zetten. Wat wordt hun volgende stap? TomTom zou een kans hebben om een deel van het bedrijf (inclusief de kaarten) te verkopen en zich volledig te gaan specialiseren op consumentenproducten en telematica-diensten.

Verder lezen

In mijn boek ‘De kracht van platformen’ vind je een analyse van de ondergang van Nokia (Symbian) en de opkomst van Google en Apple (zie hoofdstuk 2). Daarbij leer je verder in het boek hoe platformen werken, met elkaar concurreren en diverse platformstrategieën.

Dit artikel verscheen bij Marketingfacts

Een stukje historie als toegift

  • Kaartenmaker NAVTEQ werd in 2004 door Philips naar de beurs gebracht, dat zich volledig terugtrok uit de markt voor autonavigatie na decennialange investeringen en pionieren. De R&D-afdeling van Philips in Eindhoven die de autonavigatietechnologie (het spraakgestuurde CARin) en kastjes voor in de auto ontwikkelde, werd eind jaren negentig al verkocht aan het Duitse VDO (later Siemens VDO met het VDO Dayton-systeem voor in de auto). Enkele jaren later nam TomTom de Nederlandse R&D-afdeling over. Philips leeft dus voort in zowel Nokia als TomTom.
  • TomTom begon ooit als software op PDA’s (zoals de HP iPaq), als een ‘app’ dus. Daarna groeide het bedrijf hard met aparte kastjes om nu tien jaar later weer teruggebracht te zijn tot een mobiele ‘app’.
  • De nummer drie in de markt voor digitale kaarten, na NAVTEQ en TeleAtlas is het Rotterdamse AND.
  • Hoewel Nokia wereldmarktleider was op het gebied van mobiele telefoons (verkocht aan Microsoft in 2013), was Nokia tot nu toe een kleine speler op het gebied van draadloze netwerken. Nokia kocht eerder de mobiele netwerkactiviteiten van Siemens (joint-venture partner uitgekocht in 2013) en Motorola (2010).
  • Motorola, net als Nokia een oude kampioen op het gebied van mobiele telefoons, leeft inmiddels verder via Lenovo (mobiele telefoons), Google (software en patenten) en NXP (computerchips).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s