Innovatie 2030

De samenwerkende consumenten kunnen flexibeler en sneller opereren en kennen als geen ander hun eigen wensen en behoeften. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor bedrijven met hun onderzoekslaboratoria? Hoe zouden overheden en bedrijven meer gebruik kunnen maken van fanatieke doehetzelvers en betrokken burgers?

Dat wordt beschreven in het toekomstbeeld Innovatie 2030, in hoofdstuk 4 van het boek ‘Samen slimmer. Hoe de ‘wisdom of crowds’ onze samenleving zal veranderen’.

Innovatie 2030Trends

De afgelopen decennia is de wereld steeds platter geworden: vrijwel alle productieprocessen zijn geglobaliseerd, kennis en onderzoek verspreiden zich mede dankzij internet razendsnel. Nieuwe ontwikkelingen gaan steeds sneller. Op hetzelfde moment neemt de complexiteit van producten en diensten toe: er is steeds meer gecombineerde en multidisciplinaire kennis nodig. Steeds meer bedrijven hebben daarom de afgelopen jaren ingezien dat het nodig is om kennis uit te wisselen met andere bedrijven of om gezamenlijk aan kapitaalintensieve kennisontwikkeling te doen. Dat doen zij door zich meer open te stellen, vaak aangeduid als ‘open innovatie’.

(1) Democratisering van innovatie

Ondertussen hebben burgers het domein van innovatie betreden. Geholpen door internet, sociale media en digitale fotografie, is de burgers steeds meer een producent geworden die zelf producten en diensten ontwikkelt en verspreidt. Daarbij kan het gaan om producten waar slechts een hele kleine markt voor is of waar het hele specialistische producten betreft zoals gereedschappen en sportartikelen. De hardcore gebruikers en sporters ontwikkelen hun eigen gereedschappen omdat zij die niet terugvinden in het aanbod van grotere bedrijven. Deze gebruikersgroepen weten elkaar dankzij internet gemakkelijk te vinden en via dezelfde sociale netwerken kunnen hun producten verhandeld worden.

In eerste instantie gaat het hierbij vooral om digitale producten zoals foto’s, filmpjes, muziek en teksten (zogenaamde ‘user generated content’). De online encyclopedie Wikipedia en het open source besturingssysteem Linux laten zien dat bijdragen van een grote groep consumenten ‘producten’ kunnen opleveren die zich kunnen meten met het aanbod van professionele organisaties zoals Encyclopedia Britannica en Microsoft.

Er komen steeds meer mogelijkheden voor burgers om op een laagdrempelige manier een bijdrage te leveren aan het produceren en toepassen van kennis. Zo zijn er projecten als Galaxy Zoo en FoldIt waarbij burgers eenvoudige handelingen kunnen verrichten om te helpen met het categoriseren van foto’s uit het heelal. Deze toepassingen worden ook wel ‘serious games’ genoemd. Ook worden vogelaars en sportvissers dankbaar ingezet bij het in kaart brengen van de populatie, bijvoorbeeld op de website Vangstenregistratie en meten omwonenden gezamenlijk de geluidshinder rond Schiphol via Geluidsnet. Het zou een enorme sprong voorwaarts zijn als onderzoekers echt gaan samenwerken met burgers en die burgers de mogelijkheid geven om zelf kennis te ontwikkelen en die aan te leveren zodat deze gecombineerd kan worden.

(2) Doehetzelf-technologieën: digitalisering

Voor de komende tien jaar zien we dat de democratisering van innovatie een nieuwe impuls krijgt. De ontwikkeling uit het digitale domein van internet gaat overslaan naar de wereld van fysieke producten. Mede dankzij de volgende technologische ontwikkelingen kunnen burgers in de toekomst steeds gemakkelijker ‘doehetzelven’:

  • 3D-printing: in de toekomst komt misschien alles wel uit de printer: schoenen, voeding en organen. Een groeiend aantal kleinere producenten zorgt voor een sterke daling van de prijs van 3D printers tot onder de € 1.000. En bedrijven als Shapeways leveren 3D prints tegen betaling.
  • sensortechnologie: steeds meer meten met je smartphone of sportschoenen dat levert een enorme bron voor nieuwe kennis op (zie ook het toekomstbeeld Gezondheid 2030).
  • home grow: ons eigen moestuintje achter ons huis, in huis of een bijenkorf op ons dakterras op de 20e verdieping in de stad?
  • crowdfunding en microvolunteering: samen betalen we een beetje en hebben we de bank niet meer nodig.
  • zonnecellen en energie-grids: decentrale energie-opwekking op ons eigen dak en verspreiding via een energienetwerk (grid). Samenwerkende consumenten vormen samen een virtuele energiemaatschappij.

(3) Samenwerkingsprocessen

Alle ontwikkelingen samen leveren een nieuwe innovatiedynamiek op: verschillende spelers (grote en kleine ondernemingen, kennisinstellingen en ingenieursbureaus, ontwerpers en architecten, gebruikersgroepen en consumenten) vormen netwerken van steeds wisselende samenstelling waarin nieuwe innovaties tot stand komen.

Het betrekken van gebruikersgroepen vraagt bovendien om een nieuwe aanpak van het innovatieproces: het iterative design of design thinking. De gebruiker is hierbij het vertrekpunt en in plaats van complete eindproducten te ontwikkelen, worden eerst ontwerpen, prototypes en demo’s gemaakt. Daarmee wordt een dialoog opgestart met potentiële gebruikers. Op basis van de reacties wordt het product in verschillende stappen met regelmatige feedback verder ontwikkeld.

(4) Maatschappelijke innovatie

Daarnaast zien we de opkomst van sociaal ondernemerschap met als doel de wereld te verbeteren met of zonder winstoogmerk. Zie o.a. het initiatief: socialenterprise.nl.

Verder zijn ook steeds meer overheden ervan doordrongen dat maatschappelijke taken vragen om een nieuwe innovatieve samenwerking tussen bedrijven, overheden en burgers. Hier wordt steeds vaker gesproken van ‘sociale innovatie‘. Sommigen verstaan hier ook sociaal ondernemerschap en duurzaam ondernemerschap (de circulaire economie) onder.

Achtergrond en artikelen

Lees ook mijn artikelen over innovatie

Ander leuk lees- en kijkvoer:

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s