Crowds

Het begrip ‘crowd‘ wordt vaak gezien als een ongedefinieerde groep mensen, een massa, een menigte. Bijvoorbeeld een grote groep mensen in een voetbalstadion, of tijdens een betoging.

Door internet heeft ‘crowd‘ een hele nieuwe dimensie gekregen. Het slaat dan op een veelheid aan mogelijke groepen en verbanden van mensen, die snel kunnen veranderen. Met name de hoge dynamiek van crowds maakt ze soms haast ongrijpbaar laat staan te besturen.

DE ZWERM

Een ander type van collectieve intelligentie is die van de ‘zwerm’. In de dierenwereld zijn talloze voorbeelden te vinden waarbij dieren samenwerken of hun gedrag onderling afstemmen om tot grote daden te komen die de mogelijkheden van het individu ver te boven gaan. Daarmee vormen dieren een grote bron van inspiratie voor hoe mensen effectiever samen zouden kunnen werken.

Denk aan een kolonie mieren die samen een groot nest bouwen en als de grond onder water loopt, vormen ze samen een vlot waarmee ze de koningin en de eitjes in veiligheid brengen (zie deze video).

Of denk aan een zwerm spreeuwen die samengaan in een zwerm om zo de grote oversteek te maken over de Middellandse Zee van Europa naar Noord Afrika. In zijn eentje zou een spreeuw dat nooit kunnen omdat hij niet over de kennis en ervaring beschikt. De zwerm spreeuwen vormt een indrukwekkend en spectaculair schouwspel zoals je kunt zien op de onderstaande video (gemaakt op 3 maart 2011 in Utrecht).

Er bestaan uiteenlopende voorbeelden van dit fenomeen. Bij virussen en bacteriën gaat het om een snelle en massale verspreiding van informatie, zogenaamde ‘zelfpropagatie’, die in de mensenwereld vergeleken kan worden met virale marketing. Bij mieren is er sprake van ‘bottom up’ initiatiefrijkheid en creativiteit: zij bouwen gezamenlijk zeer grote bouwwerken. Vissen navigeren in scholen door de oceaan om zo roofdieren in verwarring te brengen. Vogels trekken gezamenlijk eveneens in grote zwermen. In al deze gevallen is er sprake van zelfcoördinatie en onderlinge afstemming. Bij sprinkhanen is er sprake van ‘flow’, een toestand waarbij de individuen volledig opgaan in hun werk en volledig betrokken zijn bij hun activiteit.

Zelforganisatie

Een belangrijk mechanisme dat ten grondslag ligt aan het gedrag van de zwerm is zelforganisatie. Bij zelforganisatie ontstaat een systeem of patroon als gevolg van talloze interacties op een lager niveau, die niet gestuurd zijn door het globale niveau. Er ontstaat orde en structuur zonder vorm van centrale regie. Er wordt ook wel gesproken van ‘bottom up’ organisatie.

Zelforganiserende systemen zijn flexibel en adaptief, kleine veranderingen op een lokaal niveau kunnen op globaal niveau tot een heel ander gedrag leiden. Dat komt doordat er voortdurend snelle interactie is tussen de verschillende onderdelen van het grotere geheel. De kleinere onderdelen passen zich aan op basis van lokale informatie (hun directe omgeving) en kunnen zo snel reageren. Een zelforganiserend systeem wordt daarom gezien als een systeem dat het best in staat is om te gaan met grote complexiteit. Centrale sturing is dan haast onmogelijk.

Volgens sommige wetenschappers is het leven ontstaan als gevolg van zelforganisatie. Ook groepen van mensen kunnen zich spontaan organiseren zonder sturing van buitenaf.

Kenmerken van de crowd

Los en vast

Het kan gaan om een hechte groep mensen met veel onderlinge interactie, die werkt aan een gezamenlijk doel. Maar het kan ook een heel los collectief zijn, bijv. iemand die een kleine eenmalige bijdrage levert aan Wikipedia (maar zo iemand heeft minder invloed op de besluitvorming). Dankzij de technologie hoeven leden van de crowd niet actief samen te werken om toch een bijdrage te leveren aan een gezamenlijk resultaat (bijv. Google-zoekmachine). De dynamiek van een crowd is anders als de crowd een gedeelde cultuur of  intentie heeft en gericht aan een doel werkt (groepsdynamiek gaat een grote rol spelen) dan wanneer een crowd bestaat uit losse of ongekoppelde individuen.

Fluïde, herconfigureerbaar

Er komen nieuwe deelnemers bij en er haken deelnemers af. De vorm en samenstelling van de crowd kan voortdurend veranderen. De omvang kan snel groeien en even zo snel weer afnemen.

Een crowd is geen organisatieloze massa, vaak ontstaat automatisch een structuur. De structuur is van grote invloed op de wijze waarop beslissingen genomen worden en wat daar uit komt. Deze organisatiestructuren zijn zelf ook weer veranderlijk.

Bijdrage van het individu

Lijkt verwaarloosbaar in een grote groep maar kan beslissend zijn vanwege bijv. het ‘butterfly-effect’. Een kleine bijdrage kan leiden tot hele grote veranderingen van het systeem door kettingreacties.

Sociale netwerken

Six degrees of separation

Wetenschappers hebben veel onderzoek gedaan naar netwerken. De Amerikaanse psycholoog Stanley Milgram onderzocht hoeveel schakels twee willekeurige personen op de wereld van elkaar verwijderd zijn. Milgram stelde een brief op voor een bepaalde persoon en gaf deze aan een aantal willekeurige personen in andere staten van de VS. Zij moesten de brief aan de desbetreffende persoon sturen of – als ze hem niet kenden – doorsturen naar een kennis die zich volgens hun verwachting dichterbij de geadresseerde bevond. Vervolgens werd het aantal schakels geteld dat nodig was om de brief bij de geadresseerde af te leveren. Gemiddeld had de brief tussen de 5 en 6 schakels ‘nodig’ om het einddoel te bereiken. Zo is de term ‘six degrees of seperation’ ontstaan. We zijn als mensen slechts maximaal zes schakels van elkaar verwijderd.

Structuur van sociale netwerken

Uit het experiment van Milgram blijkt dat mensen relatief snel met elkaar in verbinding kunnen worden gebracht. Sociale media als Facebook, Hyves, LinkedIn en Twitter maken deze verbindingen alleen maar korter en sneller. Onderzoek toont aan dat mensen (en zo ook webpaginas op het internet) niet willekeurig met elkaar zijn verbonden maar dat sprake is van een bepaalde ordening. Een kleine groep mensen heeft veel connecties en de overgrote meerderheid relatief weinig. Dat betekent dat de sociale netwerken niet zo sterk exponentieel groeien in complexiteit als op grond van het aantal deelnemers mogelijk zou zijn. De netwerken blijven dus relatief overzichtelijk en daarmee beheersbaar. Dit is handig om te weten bij de bestrijding van besmettelijke ziekten of het organiseren van een landelijk evenement.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s