Wisdom of the crowd heeft veel te maken met collectieve intelligentie. Collectieve intelligentie is een gedeelde intelligentie of groepsintelligentie die voortkomt uit de samenwerking tussen personen of uit de competitie tussen personen. Het gaat dus om de interactie tussen mensen. Het gaat om de collectieve intelligentie van het systeem (als emergente eigenschap) die niet noodzakelijk terug te voeren hoeft te zijn tot een individu.
Het begrip wordt op zeer uiteenlopende manieren toegepast: oude volksstammen maakten er bijvoorbeeld al gebruik van, en in veel bedrijven en organisaties zou men nu al van een bepaalde mate van collectieve intelligentie kunnen spreken. Ook het befaamde Poldermodel kan gezien geworden als een vorm hiervan.
Daarnaast wordt het samen muziek maken als een natuurlijke manier gezien voor mensen om collectief creatief te zijn en samen te werken. Mensen kunnen hierbij heel intuïtief inspelen op elkaars geluid. Befaamd zijn de zogenaamde ‘jam-sessies‘ waarbij muzikanten spontaan nieuwe composities bedenken door voortdurend met elkaar te spelen en dingen uit te proberen. Een vorm van ‘collectief talent’ of ‘collectieve creativiteit’.
Leren van de dierenwereld
Collectieve intelligentie komt bovendien op een bepaalde manier ook voor bij dieren en bacteriën. Zo blijkt bijvoorbeeld dat de vele bacteria-soorten één gemeenschappelijke taal spreken waarmee ze elkaar kunnen inseinen als de omstandigheden gunstig zijn om te vermenigvuldigen (als er voldoende voedingsstof is of warmte). Hoewel ze concurrenten zijn, maken ze samen meer kans op overleven (zie TED-talk: ‘How bacteria talk‘). Een berucht voorbeeld zijn sprinkhanen die elkaar met een signaalstof opjutten om extra actief te gaan zwermen en daarmee hele gebieden kaal vreten. Hier wordt gesproken van het begrip flow. Flow wordt ook bij mensen gezien als een ideale toestand van ontspannenheid waarbij men toch gericht bezig is.
Door te leren van deze mechanismen zouden we ook het ontwerp van onze eigen signaalstof, de (ict)technologie, kunnen verbeteren en het gedrag van grote groepen mensen beter kunnen begrijpen.
Kunstmatige intelligentie
Nu we door internet meer en meer met elkaar verbonden zijn geraakt, krijgt collectieve intelligentie een hele nieuwe dimensie. Het samenspel tussen mens en computer maakt dat we, zonder dat we daar als mens extra ons best voor hoeven te doen, collectief intelligenter kunnen zijn. De computer regelt dat voor ons, bijvoorbeeld via een zoek-formule van Google of via de navigatiesoftware van TomTom, gebaseerd op modellen uit de stromingsleer en bijen-gedrag. Kunstmatige intelligentie speelt daarbij een belangrijke rol.
